مناره

در آیین اسلام، مسلمانان موظفند روزانه پنج نماز بخوانند صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشاء این نمازها باید در وقت معینی انجام گیرد و بهتر است که بصورت جمعی و در مسجد که محل عبادت مسلمانان است، صورت پذیرد.  برای اعلام وقت هر نماز باید اذان گفته شود.  اذان به معنای اعلام است و در حقیقت  برای اعلام وقت نماز اذان گفته می شود.

در گذشته که بلندگو وجود نداشت، اذان وسیله ای برای اعلام و  تجمع مسلمانان محسوب می شد و برای اینکه صدای اذان به تمامی اهالی شهر، روستا یا محله ای برسد، فردی که اذان می گفت بر مکانی مرتفع قرار می گرفت تا صدایش به تمامی مخاطبان رسانده شود.  این مکان مرتفع مناره یا  مأذنه نامیده می شود.

مناره به عنوان يکي از اساسي ترين عناصر معماري مسجد می باشد و با توجه به اهميت اذان در اسلام و کارکردهاي ارشادي و تبليغاتي آن عنصري مهم در معماري اسلامي به شمار میرود.

ساختمان مناره در آغاز صورت بسيار ساده اي داشته و از ديواري بلند و برج مانند که در بالاي آن محلي براي مؤذن وجود داشته ، تشکیل می شده است وبعدها با ایجاد سایبانی برای موذن ونیز نصب چراغ برای نور افشانی شکل تکامل یافته تری پیدا می نماید.

قديمي ترين مناره هايي که در ايران ساخته شده اند به سده هاي اوليه اسلام باز مي گردد که مهم ترين آنها شامل موارد ذيل مي باشد:

1-   مناره مسجد ساوه، ساوه، 453 هـ. ق

2-   مناره مسجد پامنار، زواره ، 461 هـ. ق

3-   مناره مسجد جمعه، کاشان، 466 هـ. ق

4-  مناره هاي حرم امام رضا (ع)، مشهد، قرون 5 و6 هـ. ق

5-   مناره مسجد جامع زواره، زواره، 530 هـ. ق

6-   مناره مسجد تاريخانه، دامغان، قرن 6 هـ. ق

7-   مناره مسجد جامع گلپايگان، گلپايگان، قرن 6 هـ. ق

8-   مناره هاي حرم حضرت معصومه (س)، قم، قرن 6 هـ. ق

9-   مناره هاي مسجد گوهرشاد، مشهد، 821 هـ. ق

10- مناره هاي سردر مسجد امام، اصفهان، قرن 11 هـ. ق

 

 

 

ساختمان مناره:

به طور کلي ساختمان مناره از چهار بخش اصلي تشکيل يافته است

1-   پايه

2-   ساقه (بدنه)

3-   سرپوش

4-   راس

پايه را در جايي احداث مي کنند که سطح زمين کاملا سفت و محکم باشد، احداث پايه مناره بر روي زمين سفت لازمه ساخت مناره است زيرا پايه بايد توانايي نگهداري ساير اجزا مناره را داشته باشد.

ساقه يا بدنه مناره روي چنين پايه اي که معمولا داراي مقطع 4 يا 8 وجهي است و به شکل مخروط ناقص يا استوانه مي باشد، ساخته مي شود. سپس سرپوش (جايگاه موذن) را به شکل بدنه مناره مي سازند.

سرپوش مهمترين قسمت مناره است و جايگاهي است که دعوت به نماز در آن صورت مي گيرد، در اطراف آن ديواره يا نرده کوتاهي مي کشند و در راس مناره نيز سايباني جهت حفاظت موذن در برابر باد و باران ساخته مي شود.

همچنين مناره ها داراي پلکان هايي حلزوني شکل هستند که رابط ميان حياط و يا بام مسجد به مناره ها هستند.

شکل ظاهري مناره ها در کشورها و تمدن هاي گوناگون جهان اسلام متفاوت است. کاشي کاري ها، مقرنس ها و تذهيب نيز از ويژگي هاي مناره هاي مساجد ايران است.

 

پیوندها